در تاریخ نبوی شایعهای در جامعه اسلامی دهان به دهان نقل
میشود که به دلیل اهمیت این مسأله خداوند متعال در آیات 11 تا 20 سوره مبارکه نور
به تبییین و تحلیل آن میپردازد.
برخی از روایات نقل میکند که یکی از همسران پیامبر در راه
بازگشت کاروان پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) برای قضای حاجت از کاروان فاصله
میگیرد، در راه گردن بند وی پاره شده و برای پیدا کردن دانه های گردن بند معطل میشود،
کاروان که گمان میبرد، وی در کجاوه خویش است، او را جا میگذارد. بنابراین وقتی
باز میگردد خود را در بیابان تنها میبیند. یکی از یاران پیامبر که از کاروان
فاصله داشته، همسر پیامبر را میبیند، او را سوار بر شتر به نزد کاروان میبرد.
کاروان که همسر پیامبر را همراه با مردی دیگر میبیند جرقه تهمت به خرمن شایعه زده
میشود تا آرامش و ایمان جامعه نبوی را
بسوزاند. همه با تعجب، مضطرب و درگوشی از این خبر میگویند تا اینکه آیات 11 تا 20
سوره مبارکه نور بر پیامبر (صلی الله علیه و آله وسلم) نازل میشود.
مهندسی برخورد خداوند با
ترویج شایعه در جامعه اسلامی در این آیات چنین بیان میشود:
إِنَّ الَّذِينَ جَاءُو بِالْافْكِ عُصْبَةٌ مِّنكمُْ لَا تحَْسَبُوهُ شَرًّا لَّكُم بَلْ هُوَ خَيرٌْ لَّكمُْ لِكلُِّ امْرِىٍ مِّنهُْم مَّا اكْتَسَبَ مِنَ
الْاثْمِ وَ الَّذِى تَوَلىَ كِبرَْهُ
مِنهُْمْ لَهُ عَذَابٌ عَظِيمٌ(11)
مسلّماً كسانى كه آن تهمت عظيم را عنوان كردند گروهى
(متشكّل و توطئهگر) از شما بودند امّا گمان نكنيد اين ماجرا براى شما بد است،
بلكه خير شما در آن است آنها هر كدام سهم خود را از اين گناهى كه مرتكب شدند دارند
و از آنان كسى كه بخش مهمّ آن را بر عهده داشت عذاب عظيمى براى اوست! (11)
قرآن از این شایعه با عنوان "افک" تعبیر میکند؛
كلمهى «افك» در لغت به معناى انصراف از حقّ به باطل است.
تهمت زدن نيز نوعى پوشاندن حقّ و جلوه دادن باطل است. در تفسیر نور واژه افک،
"تهمت عظیم" ترجمه شده است.قرآن مبین این ماجرا را خیر میداند و به این
وسیله به جامعه اسلامی اطمینان میدهد که گمان نکنید این ماجرا برای شما بد است در
عین حال کسانی که ترویج کنندگان اصلی این شایعه هستند را به عذاب عظیم الهی هشدار
میدهد.
لَّوْ لَا إِذْ سمَِعْتُمُوهُ ظَنَّ الْمُؤْمِنُونَ وَ
الْمُؤْمِنَاتُ بِأَنفُسِهِمْ خَيرًْا وَ قَالُواْ هَاذَا إِفْكٌ مُّبِينٌ(12)
چرا هنگامى كه اين (تهمت) را شنيديد، مردان و زنان با ايمان
نسبت به خود (و كسى كه همچون خود آنها بود) گمان خير نبردند و نگفتند اين دروغى
بزرگ و آشكار است؟! (12)
هشدار اول: چرا گمان خیر
نبردید؟
از این آیه به بعد توبیخ خداوند آغاز میشود. این آیه که با
عبارت"لولا" شروع میشود ساختاری توبیخی دارد. جالب اینکه طبق تفاسیرخداوند
در این آیات فقط اصحاب افک را توبیخ نمیکند بلکه هشدار آیات برای همه کسانی است
که در همه زمانها دست به چنین زشتی بزرگی بزنند. درعین حال خطاب این آیه به مردان
و زنان باایمان است. یعنی این مشکل در جامعه مومنین رواج یافته بود.
لَّوْ لَا جَاءُو عَلَيْهِ بِأَرْبَعَةِ شهَُدَاءَ فَإِذْ لَمْ يَأْتُواْ بِالشهَُّدَاءِ
فَأُوْلَئكَ عِندَ اللَّهِ هُمُ الْكَاذِبُونَ(13)
چرا چهار شاهد براى آن نياوردند؟! اكنون كه اين گواهان را
نياوردند، آنان در پيشگاه خدا دروغگويانند! (13)
هشدار دوم: شایعه پردازان
دروغگویانند
در آیه 4 از سوره نور خداوند چنین بیان میفرماید که کسانی
که زنان پاکدامن را متهم کنند و برای این
اتهام چهار شاهد نیاورند نه تنها باید 80 ضربه تازیانه بخورند، بلکه شهادتشان
"هرگز" پذیرفته نیست و آنها فاسقند.
اکنون در ماجرای افک خداوند با توجه دادن به همان آیه تهمت
زنندگان و ترویج کنندگان شایعه را "دروغگویان" معرفی میکند.
وَ لَوْ لَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكمُْ وَ رَحْمَتُهُ فىِ
الدُّنْيَا وَ الاَْخِرَةِ لَمَسَّكمُْ فىِ مَا أَفَضْتُمْ فِيهِ عَذَابٌ
عَظِيمٌ(14)
و اگر فضل و رحمت الهى در دنيا و آخرت شامل شما نمىشد،
بخاطر اين گناهى كه كرديد عذاب سختى به شما مىرسيد! (14)
هشدار سوم: فقط به خاطر فضل و
رحمت خدا، از "عذاب سخت" در امان ماندید.
إِذْ تَلَقَّوْنَهُ بِأَلْسِنَتِكمُْ وَ تَقُولُونَ
بِأَفْوَاهِكمُ مَّا لَيْسَ لَكُم بِهِ عِلْمٌ وَ تحَْسَبُونَهُ هَيِّنًا وَ هُوَ
عِندَ اللَّهِ عَظِيمٌ(15)
به خاطر بياوريد زمانى را كه اين شايعه را از زبان يكديگر
مىگرفتيد، و با دهان خود سخنى مىگفتيد كه به آن يقين نداشتيد و آن را كوچك
مىپنداشتيد در حالى كه نزد خدا بزرگ است! (15)
هشدار چهارم: کوچک نپنداشتن
تهمت و ترویج شایعه چرا هو عندالله عظیم.
وَ لَوْ لَا إِذْ سَمِعْتُمُوهُ قُلْتُم مَّا يَكُونُ لَنَا
أَن نَّتَكلََّمَ بهَِاذَا سُبْحَانَكَ هَاذَا بهُْتَانٌ عَظِيمٌ(16)
چرا هنگامى كه آن را شنيديد نگفتيد: «ما حق نداريم كه به
اين سخن تكلّم كنيم خداوندا منزّهى تو، اين بهتان بزرگى است»؟! (16)
هشدار پنجم: سبحانک یک جمله
اعتراضیه است مبنی بر اینکه خدایا این تهمت زدن یک گناه آشکار است و من از آن تبری
میجویم. در این آیه راهکار عملی برخورد با شایعه تبیین میشود. یعنی مومنین وقتی
شایعهای را شنیدند باید به خدا پناه برده و با اطمینان آن را رد کنند.
يَعِظُكُمُ اللَّهُ أَن تَعُودُواْ لِمِثْلِهِ أَبَدًا إِن
كُنتُم مُّؤْمِنِينَ(17)
وَ يُبَينُِّ اللَّهُ لَكُمُ الاَْيَاتِ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ(18)
خداوند شما را اندرز مىدهد كه هرگز چنين كارى را تكرار
نكنيد اگر ايمان داريد! (17)
و خداوند آيات را براى شما بيان مىكند، و خدا دانا و حكيم
است. (18)
هشدار ششم: هرگز چنین
نکنید(به ترویج شایعه در جامعه کمک نکنید) اگر میخواهید از جماعت اهل ایمان محسوب
شوید. هشدار این آیه حجت را بر مومنین تمام میکند زیرا با توجه دادن به علم و
حکمت واسعه الهی راه درست و نحوه رفتار مومنین در برخورد با ترویج شایعه و فضای
تهمت در جامعه مشخص میشود. همچنین در این آیه بر تکرار نشدن این اشتباه در میان
اهل ایمان تاکید میشود.
إِنَّ الَّذِينَ يحُِبُّونَ أَن تَشِيعَ الْفَاحِشَةُ فىِ
الَّذِينَ ءَامَنُواْ لهَُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ فىِ الدُّنْيَا وَ الاَْخِرَةِ وَ اللَّهُ يَعْلَمُ وَ أَنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ(19)
وَ لَوْ لَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَتُهُ وَ
أَنَّ اللَّهَ رَءُوفٌ رَّحِيمٌ(20)
كسانى كه دوست دارند زشتيها در ميان مردم با ايمان شيوع
يابد، عذاب دردناكى براى آنان در دنيا و آخرت است و خداوند مىداند و شما
نمىدانيد! (19)
و اگر فضل و رحمت الهى شامل حال شما نبود و اينكه خدا
مهربان و رحيم است (مجازات سختى دامانتان را مىگرفت)! (20)
هشدار آخر: فاحشه به معنای زشتی
است و شامل هر بدی میشود. بنابراین کسانی که دوست داشته باشند" افک" که
از اقسام فاحشه محسوب میشود در جامعه رواج یابد، عذاب الیم منتظرشان است. لفظ عذاب
الیم عموما در مورد آخرت بیان می شود ولی در این آیه، عذاب الیم هم شامل دنیا و هم
شامل آخرت است. بنابراین آنچه مومنین را از عذاب الهی ایمن میکند فضل و رحمت خداست.
در این چند آیه که ناظر به یک ماجرای واحد است سه بار از
عبارت عذاب با تعابیر عظیم و الیم یاد میشود و تاکید میشود که اگر لطف و فضل
پروردگار نبود به واسطه بزرگی جرم این عذاب شامل حالتان میشد.
در شرایط کنونی که امت اسلام با الگوگیری از آرمانهای
انقلاب اسلامی و اندیشه امام خمینی(ره) به درگیری همه جانبه و مردمی با دنیای
استکبار، غرب و عوامل وابسته آنها مشغول
است تا بیداری اسلامی و طرد استکبار در منطقه اسلامی را رقم زند و در شرایطی که
دختران و زنان مسلمان در بحرین شکنجه و زندانی میشوند ترویج شایعه، اختلاف افکنی
و بر هم زدن انسجام و وحدت درونی جامعه ایران حقیقتا به سود کیست؟!
چه کسی در این شرایط با پاشیدن بذر اختلاف و چند دستگی و
ترویج شایعه ، طرد باورهای انقلاب اسلامی و استکبار ستیزی در سطح جهانی و دنیای
اسلام را برداشت میکند؟!
مصلحت سنجی و بصیرتمان کجا رفته ؟!
*************
پی نوشت:
*شیعه تنوری مطیع است نه تندتر از مولایش حرکت میکند نه کندتر
هنوز رهبری از دولت حمایت می کنند، ما را چه شده؟!
*استاد طاهرزاده در جلسه شنبه، سخنان فوق العاده راهگشایی داشتند هنوز فایلش آماده نشده، در اولین فرصت لینکش را میگذارم
* دوست نداشتم به این زودی ها پست قبلی به آرشیو برود ولی حیف....
اینجا تنها جایی است